Kekik

Bir demet kekik...

Kekik nedir? Kekik neye iyi gelir?

Kekik binlerce yıldır tıbbi ve mutfak uygulamalarında kullanılan her mevsim yeşil kalan bir çalıdır. En yaygın kekik türünün bilimsel adı Thymus vulgaris‘tir ve bitki Akdeniz Bölgesi’nin yerlisidir. Ülkemizde en yaygın kullanım şekli baharat formunda kuru kekik olarak kullanımıdır.

Sağlığa olan faydaları arasında stresi rahatlatması, solunum sorunlarını azaltması, kalp sağlığını artırması, bağışıklık sistemini güçlendirmesi, kronik hastalıklara karşı koruması, kan dolaşımını uyarması ve mantar enfeksiyonlarını önlemesi sayılabilir.


Kekiğin sağlığa faydaları nelerdir?

1- Anti-Fungal Özellikleri Vardır: Kekikte en çok bulunan aktif bileşik timoldür. Bu organik bileşik vücutta geniş yelpazede faydalar sağlar, özellikle mantar ve viral enfeksiyonları önlemesiyle bilinir. (1)

2- Solunum Sistemi Hastalıklarını Önleyebilir: Kekiğin en iyi bilinen ve en eski kullanımlarından biri solunum rahatlatıcı ajan olarak kullanımıdır. (2) Eğer bronşit, kronik astım, tıkanıklık, soğuk algınlığı, grip, sinüs tıkanıklığı veya mevsimsel alerjiniz varsa kekiğin balgam sökücü ve antienflamatuar özelliklerinden faydalanabilirsiniz. Solunum yollarından balgam ve mukusu temizler, iltihaplanmaları azaltarak solunumu kolaylaştırır.

İspanya’da yapılan bir araştırmaya göre bütün bu faydaları görmek için çaylara kekik eklenmesi yeterli olabilir. Kekik çayı solunum sorunlarında etkili rahatlama sağlayabilir.

3- Yüksek Antioksidan Kapasitesi Vardır: Şifalı bitkiler arasında antioksidan kapasitesiyle öne çıkar. İçerisinde lutein, zeaksantin ve timonin bulunur ki bu maddeler vücut genelinde serbest radikallere karşı etkili olur. (3) Serbest radikaller hücresel metabolizmanın tehlikeli yan ürünleridir ve sağlıklı hücrelere apoptoz veya mutasyon yoluyla zarar verebilirler. Kekik içerdiği antioksidanlarla hücrelerde ve organlarda serbest radikallerin ve neden oldukları oksidatif stresin önlenmesinde etkili olabilir.

4- Kan Dolaşımını Artırır: Yüksek oranda demir ve diğer temel mineralleri içerir, kırmızı kan hücreleri üretimini, kan dolaşımını ve organlara giden oksijen miktarını artırır. (4) Hem taze hem de kuru kekik yüksek miktarda demir içerir.


5- Kalbi Korur: Antioksidanlar, mineraller ve vitaminlerin harika bir karışımını içeren kekik kalp üzerinde çok sayıda faydalı küçük etkiler yapar ancak içerdiği potasyum ve manganezin faydaları daha önemlidir. Potasyum damarlardaki gerginliği azaltıp tansiyonu düşürebilir.

İngiltere’de laboratuvar fareleri üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, farelere kekik yağı verilmesi hayvanlarda antioksidan seviyelerinin ve yaşam boyunca aktifliğin artmasına yol açmıştır. (5) Bu sonuçtan bol kekik tüketilerek kalp ve damar hastalıkları önlenebilir ve daha aktif bir hayat yaşanabilir sonucu çıkar. Ancak elbette hayvan deneylerinin insanlar üzerinde onaylanması gerekmektedir.

6- Göz Sağlığı: Kekikteki karotenoid ve A vitamini bitkiyi göz sağlığı için etkili bir antioksidan ajan yapar. Karotenoidler oküler sistemdeki serbest radikalleri nötralize eder, maküler dejenerasyon ve katarakt gibi hastalıkları önleyebilir.

7- Bağışıklığı Güçlendirir: İçerdiği yüksek miktarda C vitamini bitkiyi doğal bir bağışıklık güçlendirici yapar. C vitamini vücuttaki ilk savunma hattı olan beyaz kan hücreleri üretimini uyarır. Ayrıca hücre, kas, doku ve damarların oluşumu ve onarımı için gerekli olan kollajen üretiminde rol oynar.

8- Stresi Azaltır: Kekikteki vitaminlerden biri de beyindeki stres hormonlarıyla ilgili bazı nörotransmitterler üzerinde güçlü etkileri olan B6 vitaminidir. (Piridoksin) (6) Düzenli olarak kekik tüketmek ruhsal durumun iyileştirilmesine ve zihnin rahatlatılmasına fayda sağlar.


Kekiğin yan etkileri / Zararları

Kekik besin miktarlarında tüketildiğinde güvenlidir. Kısa süreli olarak ağızdan ilaç olarak tüketilmesi güvenlidir. Bazı kişilerde sindirim sistemi rahatsızlığı, baş ağrısı veya baş dönmesi yapabilir.

Kekik yağının cilde uygulanması güvenlidir, bazı kişilerde ciltte tahriş yapabilir. Bu yağın tıbbi dozlarda ağızdan kullanılması hakkında yeterli bilgi yoktur.

Hamilelik ve emzirmede kekik kullanımı: Normal besin miktarlarında kullanılması güvenlidir. Büyük tıbbi dozlar kullanılması hakkında yeterli bilgi yoktur, önerilmez.

Alerji: Kekiğe ve diğer bazı kekik türlerine karşı raporlanmış alerjik reaksiyonlar vardır.


Taze (Yeşil) Sarımsak

Deste taze sarımsak sebzeleri...

Taze (yeşil) sarımsak nedir, neye iyi gelir?

Yeşil sarımsak olgunlaşmamış sarımsak bitkisidir, toprağın altındaki sarımsak soğanı tam olarak oluşup olgunlaşmadan toprağın üstünde kalan yeşil dalları toplanır ve tüketilir. Yeşil dalların altındaki beyaz ve kalın sarımsak gövdesi de tüketime uygundur. Bu sebzeyi çok sayıda kişi yemek ve salatalara kuvvetli baharat tadı eklemeden sarımsak lezzeti vermek için kullanır.

Taze sarımsak içerisindeki besin türleri olarak kuru sarımsağa yakındır ancak hem besin miktarları hem de lezzet olarak sarımsaktan biraz daha hafiftir.


Taze (yeşil) sarımsağın faydaları

Yeşil sarımsağın en önemli sağlık faydaları arasında bağışıklık sistemini güçlendirmesi, kan dolaşımını artırması, kalp sağlığını koruması ve belirli kanser risklerini düşürmesi sayılır.

1- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: Aynı kuru sarımsak gibi antibiyotik özellikleri vardır ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için ideal besinlerdendir. Soğuk algınlığı veya enfeksiyon sorunlarınız varsa, salatalarınıza ekleyerek savunma sisteminizi güçlendirebilirsiniz. (1) İçerdiği C vitamini beyaz kan hücreleri üretimini artıracaktır.

2- Sindirime Yardımcı Olur: Anti-enflamatuar etkileri bağırsaklardaki iltihaplanmaların rahatlatılmasını sağlar. Midedeki rahatsızlıkları azaltır ve sindirimi hızlandırır. Antioksidan ve antibiyotik özellikleri sayesinde midede düzgün bir bakteri dengesi oluşmasına yardım eder.

3- Kan Dolaşımını İyileştirir: Sarımsakta bulunan C vitamini bağırsaklarda demir emilimini kolaylaştırır ve bitki kendisi de önemli miktarda demir ve diğer mineralleri içerir. (2) Daha çok kırmızı kan hücresi üretilmesi vücudun daha çok oksijen alması ve bütün organlara ihtiyaç duydukları besinlerin taşınması anlamına gelir.

4- Kalbi Korur: İngiltere’de yapılan bir araştırmaya göre; sarımsak ve yeşil sarımsaktaki aktif bileşen olan allisin, kötü (LDL) kolesterolü düşürüp, iyi (HDL) kolesterolü yükseltir. Ayrıca tansiyonu düşürerek kalp krizi ve felç riskini azaltır. (3)

5- Anti-Kanser Potansiyeli: Yine allisin maddesi, güçlü bir antioksidandır, vücutta oksidatif stresi düşürür, kanserojen hücre büyümelerini önler. (4) Bu etkileri sadece kanseri önleme durumunda geçerli değildir, aynı zamanda serbest radikal hasarı kaynaklı diğer kronik hastalıkların önlenmesine yardımcı olur.

6- Vücudu Temizler, Detokstur: İdrar gördürücü özellikleri vardır, böbrekleri ve kanı temizler, genel iyilik ve sağlığı artırır.


Yeşil sarımsağın besin değerleri

Yeşil sarımsak iyi miktarda C vitamini, fosfor, manganez ve B vitaminleri içerir. Mineral olarak ise içinde düşük miktarlarda kalsiyum, çinko ve demir vardır. En önemli ve dikkate değer bileşiği allisindir, güçlü bir antioksidan olarak vücuda çok sayıda fayda sağlar. Allisin dışında içerdiği sülfürlü bileşikler ve organik asitler vücuda faydalıdır. Bu sebzenin kalorisi çok düşüktür ve bir uzun dalı sadece 5 kalori içerir.


Ararot (Maranta Nişastası)

Ararot faydaları nelerdir ? Ararot kaç kaloridir?

Ararot (Maranta Nişastası) Nedir? Neye İyi Gelir?

Kısa Özet

  • Ararot teknik olarak bir bitki değildir. Yoğun besin değeri taşıyan Maranta familyası bitkileri köklerinden elde edilen nişastanın adıdır.
  • Bitki ilkel kültürlerde zehirli okların tedavisinde, akrep ve örümcek gibi zehirli hayvanların ısırıklarının ve kangrenin tedavisinde kullanılmıştır.
  • Glütensiz bir nişasta olan ararot harika bir kıvam artırıcıdır. Bu amaçla tatlılar, soslar ve güveçlerde kullanılır. Harika bağlayıcı özelliği ile de et/kıyma karışımlarında kullanılmaktadır.
  • Ararot doğum kusurlarını önleyip, sağlıklı gelişmeyi sağlayabilir. Kan dolaşımını, tansiyonu, vücut ağırlığını (kilo) ve sindirimi düzenler.

7000 yıldır ararot çok çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Son yıllarda çoğunlukla mısır nişastasına alternatif olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ararot yukarıda da değinildiği gibi aslında nişastanın adıdır. Bu nişasta Maranta bitkisinin kök sisteminden elde edilir ve bu bitkinin her coğrafi bölgede farklı çeşitleri mevcuttur.

Üreticiler nişastayı üretmek için gelişmiş teknikler uygular. Ararot tozu elde etmek için bitki önce sıcak suda bekletilir ve suyu emer, daha sonra yumruların kabukları soyulur. Ardından yumrular ezilerek püre haline getirilir. Sonra da bu püre yıkanarak nişastası ayrılır. Ayrılan nişasta toz haline getirilir. (1)

Ararotun Sağlığa Faydaları Nelerdir?

  • pH Dengesini Düzenler: Kalsiyum klorid şeklinde içeriğinde bulunan kalsiyumda asit ve alkali dengesinin sağlanmasında önemli rol oynar. (2)
  • Sindirim: İçerisindeki lifler sağlıklı boşaltımı sağlar. Ayrıca bu sayede kan şekeri düzenlenir ve diyabete karşı önlem alınır.
  • Kan Dolaşımı: İçerisindeki bakır ve demir kırmızı kan hücreleri için çok önemlidir. Halsizlik, zayıflık ve kansızlığı önler. Ayrıca artmış dolaşım vücuda daha fazla oksijen alınmasını sağlar, bu sayede daha enerjik bir hayat sürülebilir.
  • Kolesterolü Düşürür: Ararot safra üretimini artırır. Bu sayede safra kesesinde daha fazla kolesterol kullanılır.
  • Zayıflama: Patates ve diğer nişastalı besinlerle kıyaslanınca ararot lif ve diğer besinler açısından daha zengindir. Bu sayede açlık hissini ortadan kaldırır.
  • Büyüme ve Gelişim: Ararot bütün diğer kök sebzelerinden ve nişastalardan daha fazla protein barındırır. Sağlıklı büyüme ve gelişime yardımcı olur, sindirimi daha kolaydır.
  • Doğum Kusurlarını Engelleme: İçerisindeki folat (B9 vitamini) bolca bulunur. 100 gramında günlük ihtiyacın %84’ü karşılanır. (128 gram bir kasedir.) Hamilelik sırasında B9 vitamini alan kadınlar daha sağlıklı çocuklar doğurmaktadır.
  • Kalp Sağlığı: İçerisindeki yüksek miktardaki potasyum ile kan damarlarını ve arterleri yumuşatır, kalp krizine, tansiyona ve inmelere karşı korur. Beyin sağlığı için beyine oksijen akışını artırır.

Ararot ( Maranta Nişastası) Besin Değerleri / 100 gr için

 DeğerGünlük İhtiyaç % Karşılama Oranı
Kalori65 Kcal3%
Karbonhidratlar13.39 g10%
Protein4.24 g7.5%
Toplam Yağ0.20 g1 %
Kolesterol00
Diyet Lifi1.3 g3.5%
Vitaminler
Folat (B9 Vitamini)338 μg84%
Niasin (B3 Vitamini)1.693 m10.5%
Piridoksin (B6 Vitamini)0.266 mg20%
Riboflavin (B2 Vitamini)0.059 mg4.5%
Tiamin (B1 Vitamini)0.143 mg12%
Vitamin A19 IU<1%
Vitamin C1.9 mg3%
Mineraller
Kalsiyum6 mg0.6%
Bakır0.121 mg13.5%
Demir2.22 mg28%
Magnezyum25 mg6%
Mangan0.174 mg7.5%
Fosfor98 mg14%
Selenyum0.7 µg1%
Çinko0.63 mg6%
Elektrolitler
Sodyum26 mg1.5%
Potasyum454 mg10%
Fitobesinler
Karoten-ß11 µg

*Bu değerler 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam tarzınıza göre daha az veya fazla olabilir.

Kaynaklar / Referanslar