Kuşburnu Çayı

Kuşburnu çayı ve meyveleri...

Kuşburnu nedir? Neye iyi gelir?

Kuşburnu çayı taze, kurutulmuş veya toz kuşburnu meyvelerinden elde edilebilir. Kuşburnu gülgillerden, bilimsel adı Rosa canina olan, Avrupa, Kuzeybatı Afrika ve Batı Asya’da yetişen bir tür bitkidir. Meyvelerinin içi tüylüdür ve çok sayıda tohumu vardır. Sonbaharda olgunlaşır. Kuşburnuna, yabangülü, itburnu, itgülü de denir. (1) Kuşburnu meyvelerinin gıda endüstrisinde ve ilaç sektöründe farklı kullanımları vardır, kuşburnu reçeli, marmelatı veya çayı olarak tüketilebilir.

Meyvenin çayının çok sayıda faydası bulunur, bağışıklığı güçlendirmek, kalp sağlığını korumak, zayıflama ve cildi genç tutmak amacıyla kullanılabilir.


Kuşburnu çayının faydaları

1- Antioksidanlar Açısından Zengindir: Antioksidanlar hücreleri koruyup, serbest radikaller kaynaklı hücre hasarını azaltan maddelerdir. Antioksidanlar açısından zengin besinlerin tüketilmesi kalp hastalığı, kanser ve tip 2 diyabet gibi hastalıklara karşı korur. (2) Kuşburnu hem taze hem de kuru olarak antioksidanlar açısından çok zengindir ancak kuru kuşburnu biraz daha iyidir. Kuşburnu çayı tüketerek vücudunuzun ihtiyaç duyduğu antioksidanları alabilirsiniz.

2- Bağışıklık Sistemini Destekler: Kuşburnu, portakal ve limondan bile daha fazla C vitamini içerir. (3) C vitamini bağışıklık sistemi başta olmak üzere vücutta çok sayıda koruyucu ve güçlendirici fonksiyonda rol oynar. Meyvede C vitamininin yanı sıra yine bağışıklığı destekleyen A ve E vitaminleri bulunur. (4)

3- Kalp Hastalıklarına Karşı Koruyabilir: Yüksek antioksidan içeriği sayesinde kalp sağlığına iyi gelir. Araştırmalara göre C vitamini alımı ve kalp hastalığı riski ters orantılıdır, günde 500 mg C vitamini alındığında kötü (LDL) kolesterol ve kan trigliserid seviyelerinin düştüğü ölçülmüştür. (5) Bilinmelidir ki yetersiz C vitamini alınması, kalp hastalıklarından ölüm riskini artırır. Kuşburnunu kalp için faydalı yapan sadece C vitamini değil, aynı zamanda içerdiği güçlü flavonoid antioksidanlardır.

4- Zayıflamaya Yardımcı Olur: Araştırmalara göre zayıflama çabalarına ciddi şekilde faydalı olabilir. Kuşburnunda tiliroside denen antioksidan bulunur ve bu maddenin yağ yakıcı özellikleri olduğu düşünülmektedir. 32 yetişkinin katıldığı 12 haftalık bir araştırmaya göre: günde 100 mg kuşburnu özütü kullanan kişilerde kiloda ve göbek yağında ciddi azalmalar gözlenmiştir. (6)

5- Tip 2 Diyabete Karşı Korur: Altında yatan mekanizma tam olarak bilinmese de araştırmalara göre tip 2 diyabete karşı korur. Yüksek yağlı diyeti olan laboratuvar hayvanları üzerinde yapılan deneylerde kan şekeri, açlık insülin ve karaciğerde yağ hücresi oluşumu seviyelerini 10-20 hafta kullanıldığında önemli ölçüde düşürmüştür. (7) Bu araştırmalarda kuşburnu özütleri kullanılmıştır, kuşburnu çayının etkileri için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

6- İltihaplanma ve Ağrıları Azaltır: Polifenoller ve galaktolipidler gibi iltihap azaltıcı bileşikler açısından zengin bir çaydır. (8) Galaktolipidler hücre membranlarındaki temel yağ tiplerindendir ve eklem ağrısını azaltan antienflamatuar özellikleri vardır. (9) Araştırmalarda osteoartriti olan kişilerin orta vadede kuşburnu kullanması neticesinde eklem ağrılarının ciddi oranda azaldığı, mobilitelerinin arttığı görülmüştür. (10)

7- Cildin Yaşlanmasını Yavaşlatır: Cildin elastikliğinden sorumlu olan ve vücutta en çok bulunan protein kollajendir. C vitamini, kollajen üretiminde görev alır ve cildi güneşe, yıpranmaya ve yaşlanmanın olumsuz etkilerine karşı korur. Kuşburnu hem C vitamini hem de A ve E vitaminiyle beraber belirli karotenoid antioksidanlardan (astaksantin) zengindir, düzenli olarak kullanılması cilt sağlığına önemli faydalar sağlayabilir. 8 haftalık bir araştırmada, günde 3 gram kuşburnu tozu tüketen kişilerin kırışıklarında azalma, cilt nemliliği ve elastikliğinde ise artış görülmüştür. (11)

8- Vücudu Temizler, Detoks Yapar: Laksatif ve diüretik özellikleri vardır. Vücuttan toksinlerin, istenmeyen yağ ve tuzların uzaklaştırılmasını sağlar. Kabızlık, düşük metabolizma hızı veya zayıf bağışıklık sistemi problemleriniz varsa bu çayı tüketmek iyi bir fikir olabilir.


Kuşburnu çayının yan etkileri / Zararları

Çok sayıda faydasına rağmen bazı kişiler için yan etkileri önemli olabilir. Kuşburnu çayı tüketilmesi en güvenli çaylardan biridir ancak yine de aşağıdaki özel durumlar bilinmelidir. Olumsuz sağlık durumu olan kişiler gerekirse kullanmamalıdır.

  • Mide Sorunları: Kuşburnu çayı ishal, mide ağrısı, mide bulantısı ve şişkinlik yapabilir. Bazı kişilerde kabızlık ve kusma görülebilir. Bu durumların en yaygın sebebi aşırı tüketimdir ancak kuşburnuna alerjik olunması benzer durumlara yol açabilir. Alerji durumunda dil, dudaklar ve boğazda şişme görülebilir.
  • Uykusuzluk / Halsizlik: Uyku sorunu olan kişilerde uykusuzluk ve halsizlik yapabilir. Hali hazırda bu tarz bir şikayeti olanların kullanmadan önce doktoruna danışması önerilir.
  • Kanama Düzensizlikleri: Kanın pıhtılaşmasını yavaşlatır, kanama düzensizliği olan kişiler için uygun değildir.
  • Böbrek Taşı: Yüksek C vitamini aşırı tüketimde özellikle erkeklerde böbrek taşı riskini artırabilir.
  • Hamilelikte Kuşburnu Çayı Kullanımı: Hamilelikte kullanımı hakkında yeterli bilgi yoktur ancak hormonal etkileri ve menstrual ağrıları baskılaması sebebiyle birinci ve ikinci üç aylık dönemlerde hamilelere önerilmez.

Kuşburnu çayı nasıl hazırlanır?

Çoğu kişi bütün ve kuru kuşburnundan çay hazırlamayı daha uygun bulur. Bu meyvenin çayını taze, kuru veya öğütülmüş formlarda hazırlayabilirsiniz. Öğütülmüş çaylar daha kuvvetli olur.

Malzemeler

  • Taze ise bir su bardağı civarında kuşburnu, kuru ise dört yemek kaşığı ezilmiş kuşburnu
  • 4 bardak su
  • 4-5 nane yaprağı
  • Bir kaşık bal

Hazırlanışı

  • Çaydanlığa suyu ve kuşburnunu ekleyiniz.
  • Karışımı kaynama noktasına kadar ısıtın.
  • Kaynadıktan sonra kısık ateşte 5 dakika demlenmesini bekleyin.
  • Ocaktan alıp nane yapraklarını ve balı ekleyebilirsiniz. İsterseniz tatlandırıcı kullanabilirsiniz.

Meyan Kökü

Meyan kökü ve anason tohumları...

Meyan kökü nedir? Meyan kökü neye iyi gelir?

Meyan 1-2 metreye kadar boylanabilen, baklagiller ailesinden, odunsu saplı uzun ömürlü bir bitkidir. Anavatanı Rusya ve Çin olan bitkinin kökleri farklı şekillerde ve ürünlerde hem besin hem de sağlığa olan faydaları amacıyla kullanılır. (1) Çok sayıda faydasının yanı sıra ömrü uzattığı, bedene iyilik ve canlılık kattığı düşünülmektedir.

Bitki zengin aroması ve lezzetiyle beraber, sağlığa olan onlarca önemli faydasıyla hızla ünlenmiştir. Ülkemizde marketlerde ve internette kök olarak, baharat olarak, meyan kökü şerbeti, çayı, meyan kökü gıda ve şekerleme ürünleri olarak ve eczanelerde ise meyan kökü kapsül ve besin destekleri halinde satışı yapılır.

Bitkinin kökünde şekerden daha tatlı olan glycyrrhizin maddesi bulunur, bu yüzden meyan kökü şekerlemeleri sağlıklı atıştırmalıklar olarak tüketilmesi tavsiye edilen besinlerdir. Aslında bazı Hristiyan ülkelerde meyan kökü içeren şekerlemelerin çocuklar tarafından sık sık tüketilmesi bir gelenek haline gelmiştir. (2)


Meyan kökünün faydaları

1- Aftöz Ülserler ve Pamukçuk: Ağrılı ve tekrar eden aft ve pamukçuk tedavisinde etkili olduğu kanıtlanmıştır. (3) Bu yaraların ve mantar enfeksiyonlarının iyileşmesini hızlandırabilir.

2- Karaciğer Sağlığı: Karaciğeri koruyucu etkileri vardır. İçerdiği glycyrrhizin maddesi toksisiteyi azaltarak karaciğer düzensizliklerinin tedavisinde etkili olur, ayrıca içerdiği diğer bileşiklerin karaciğer üzerinde antioksidan etkileri vardır.

3- Mide Düzensizlikleri: Helicobacter pylori  ve bazı diğer zararlı bakterilere karşı korur. Dispepsi ve sindirim bozukluklarının tedavisine yardımcı olur. (4)

4- Romatoid Artrit: Çin’de yapılan bir araştırmaya göre, meyan kökü özleri romatoid artrit tedavisinde etkili olan antienflamatuar özellikler gösterir. Araştırmaya göre ağrı ve şişkinliği azaltabilir.

5- Menopoz ve Premenstrual Sendrom: Meyan kökü menopoz ve PMS semptomlarının tedavisinde etkilidir. Vücutta estrojen ve progesteron dengesini sağlayan izoflavonlar açısından zengindir.

6- Antikanser Potansiyeli: İçerdiği polifenoller apoptozu uyarır. (5) Kansere karşı önleyici ve durdurucu etkileri vardır.

7- Kronik Halsizlik Sendromu: İçerdiği glycyrrhizinic asit daha enerjik hissedilmesini sağlar, kronik halsizlik sendromu ve fibromiyalji sendromlarını azaltır.

8- Bağışıklığı Güçlendirir, Gribe Karşı Etkili Olabilir: Vücudun savunma mekanizmasını güçlendirir. Anti-viral bir ajan olan interferon seviyelerini yükseltir, glycyrrhizinic asit ile beraber bağışıklık hücrelerinin eylemlerini uyarır, bakteri ve influenza A gibi virüslere karşı savaşılmasına yardım eder.

9- Tüberküloz (Verem) Semptomlarını Rahatlatır: Tüberküloz tedavisinde etkili olur, hastalıktan iyileşme süresini kısaltır. (6)

10- Enfeksiyonları Tedavi Eder: Çeşitli viral, fungal ve bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde etkili olur.

11- Ateroskleroz: Sağlıklı kolesterol seviyelerinin korunmasına yardımcı olan antioksidanlar içerir.

12- Solunum Düzensizlikleri: Boğaz ağrısı, öksürük, soğuk algınlığı, bronşit ve akciğer hastalıklarının tedavisinde faydalıdır. Ayrıca virüs ve bakteri kaynaklı üst solunum yolu enfeksiyonlarında rahatlama sağlar.

13- Detoks Yapar: Hem kalın bağırsağın hem de kanın temizlenmesini artırır. (7) Vücuttan zararlı ve zehirli toksik atıkların uzaklaştırılmasını sağlayabilir.

14- Kadın Doğurganlığını Artırır: Meyan kökü çayı hormonal düzensizlikler sebebiyle yaşanan doğurganlık sorunlarının tedavisinde yardımcı olabilir.

15- Obezitenin Önlenmesine Yardım Eder.

16- Cilt Bakımı: Bu kök cildi iyileştirmede çok etkili olabilir, egzama, ayak mantarı ve sedefe karşı etkilidir. (8) Özlerin bölgesel kullanılması benzer durumlardaki şişme ve kaşınmaya da iyi gelir.


17- Hepatit: Kronik hepatit B virüsü tedavisinde etkilidir. (9) Hepatit B antijeninin salgısını baskılar ve karaciğerin fonksiyonlarını iyileştirir.

18- Saç Bakımı: Kepek oluşumunu ve yağ salgısını azaltarak saçların sağlıklı kalmasını ve görünmesini sağlar.

19- Depresyonu Azaltır: Kadınlarda menopoz öncesi ve sonrası depresyonun azaltılmasında faydalı olabilir. (10) Magnezyum, kalsiyum, beta-karoten gibi temel mineralleri ve depresyona karşı faydalı flavonoidleri içerir.

20- Diş Bakımı: Diş çürüğü ve diş eti iltihabının önlenmesinde ve tedavisinde etkilidir. (11) Antimikrobiyal özellikleri diş plağına yol açan bakterilerin durdurulmasını sağlayabilir. Bu etkilerinden dolayı sıklıkla diş macunu ve ağız gargaralarına eklenir.

21- Nörolojik Düzensizlikler: Bell paralizisi (yüz felci) ve Lyme hastalığı gibi nörolojik düzensizliklerin tedavisinde etkili olabilir. (12)

22- Kalp – Damar Sağlığı: Diyabeti olan kişilerde kardiovasküler stresin azaltılmasında etkilidir. Kan akışının engellenmeden gerçekleşmesine yardım eder ve arterlerde plak oluşumunu önleyebilir.

23- Diyabetik Nefropati: Meyan kökü glabridin içerir, bu maddenin hipoglisemik etkileri vardır. Antioksidan özellikleriyle beraber diyabeti olan kişilerde terapatik etkileri olabilir.

Meyan kökünün zararları / Yan etkileri

Meyan kökü glycyrrhizic asit içerir ve bu madde bazı durumlarda yan etkilere yol açabilir. Halsizlik, düzensiz menstruasyon, ödem, böbrek düzensizlikleri görülebilir. (13)

  • Hipertansiyon ve Aritmi: Bazı kişilerde hipertansiyon, aritmi ve konjestif kalp yetmezliği gibi kalp komplikasyonları yapabilir. (14) Benzer durumu olan kişiler meyan kökü tüketimlerine dikkat etmelidir.
  • Hormonal Durumlar: Vücutta östrojenik etkileri vardır, göğüs kanseri, rahim fibroidleri ve yumurtalık kanseri gibi hormon hassas durumları daha da kötüleştirebilir.
  • Hamilelik ve Emzirme: Hamilelikte aşırı tüketimi önerilmez, erken doğum ve düşüğe sebep olabilir.
  • Cinsel Komplikasyonlar: Erkeklerde testosteron seviyelerini düşürüp cinselliğe olan ilgiyi azaltabilir.
  • İlaç Etkileşimleri: Diüretik ilaçlarla etkileşime girebilir. Potasyum seviyelerinin aşırı düşmesine yol açabilir. Kortikosteroidlerle etkileşime girebilir. (15, 16, 17)


Taze (Yeşil) Sarımsak

Deste taze sarımsak sebzeleri...

Taze (yeşil) sarımsak nedir, neye iyi gelir?

Yeşil sarımsak olgunlaşmamış sarımsak bitkisidir, toprağın altındaki sarımsak soğanı tam olarak oluşup olgunlaşmadan toprağın üstünde kalan yeşil dalları toplanır ve tüketilir. Yeşil dalların altındaki beyaz ve kalın sarımsak gövdesi de tüketime uygundur. Bu sebzeyi çok sayıda kişi yemek ve salatalara kuvvetli baharat tadı eklemeden sarımsak lezzeti vermek için kullanır.

Taze sarımsak içerisindeki besin türleri olarak kuru sarımsağa yakındır ancak hem besin miktarları hem de lezzet olarak sarımsaktan biraz daha hafiftir.


Taze (yeşil) sarımsağın faydaları

Yeşil sarımsağın en önemli sağlık faydaları arasında bağışıklık sistemini güçlendirmesi, kan dolaşımını artırması, kalp sağlığını koruması ve belirli kanser risklerini düşürmesi sayılır.

1- Bağışıklık Sistemini Güçlendirir: Aynı kuru sarımsak gibi antibiyotik özellikleri vardır ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için ideal besinlerdendir. Soğuk algınlığı veya enfeksiyon sorunlarınız varsa, salatalarınıza ekleyerek savunma sisteminizi güçlendirebilirsiniz. (1) İçerdiği C vitamini beyaz kan hücreleri üretimini artıracaktır.

2- Sindirime Yardımcı Olur: Anti-enflamatuar etkileri bağırsaklardaki iltihaplanmaların rahatlatılmasını sağlar. Midedeki rahatsızlıkları azaltır ve sindirimi hızlandırır. Antioksidan ve antibiyotik özellikleri sayesinde midede düzgün bir bakteri dengesi oluşmasına yardım eder.

3- Kan Dolaşımını İyileştirir: Sarımsakta bulunan C vitamini bağırsaklarda demir emilimini kolaylaştırır ve bitki kendisi de önemli miktarda demir ve diğer mineralleri içerir. (2) Daha çok kırmızı kan hücresi üretilmesi vücudun daha çok oksijen alması ve bütün organlara ihtiyaç duydukları besinlerin taşınması anlamına gelir.

4- Kalbi Korur: İngiltere’de yapılan bir araştırmaya göre; sarımsak ve yeşil sarımsaktaki aktif bileşen olan allisin, kötü (LDL) kolesterolü düşürüp, iyi (HDL) kolesterolü yükseltir. Ayrıca tansiyonu düşürerek kalp krizi ve felç riskini azaltır. (3)

5- Anti-Kanser Potansiyeli: Yine allisin maddesi, güçlü bir antioksidandır, vücutta oksidatif stresi düşürür, kanserojen hücre büyümelerini önler. (4) Bu etkileri sadece kanseri önleme durumunda geçerli değildir, aynı zamanda serbest radikal hasarı kaynaklı diğer kronik hastalıkların önlenmesine yardımcı olur.

6- Vücudu Temizler, Detokstur: İdrar gördürücü özellikleri vardır, böbrekleri ve kanı temizler, genel iyilik ve sağlığı artırır.


Yeşil sarımsağın besin değerleri

Yeşil sarımsak iyi miktarda C vitamini, fosfor, manganez ve B vitaminleri içerir. Mineral olarak ise içinde düşük miktarlarda kalsiyum, çinko ve demir vardır. En önemli ve dikkate değer bileşiği allisindir, güçlü bir antioksidan olarak vücuda çok sayıda fayda sağlar. Allisin dışında içerdiği sülfürlü bileşikler ve organik asitler vücuda faydalıdır. Bu sebzenin kalorisi çok düşüktür ve bir uzun dalı sadece 5 kalori içerir.


Roka

Roka faydaları nelerdir ? ROkada hangi vitaminler vardır?

Roka nedir? Roka neye iyi gelir?

Yurt dışında marketlerde roka bazen orijinal adıyla değilde “roket” adıyla satılır. Fransa da ise “roquette” adı kullanılır. Bu varyasyonlar rokanın genel olarak kabul görmüş diğer isimleridir. Rokanın güçlü lezzet ve koku taşıyan yaprakları Akdeniz Coğrafyası’nda tarihler kaydedilmeye başladığından beri yetiştirilmektedir ve sebze İtalyan mutfağının favorilerinden birisidir.

Görünüş olarak sıradan olan roka çoğunlukla salatalara çeşni olarak eklenir. Genç yaprakları yumuşak lezzetliyken, yaşlı ve koyu renkli yapraklar biraz daha biberimsidir ve çorba ve pizza ile uyumludur.


Rokanın Sağlığa Faydaları Nelerdir?

Roka glikozinolitlerin antioksidan özelliği ve enzimlerin detoks özellikleri dahil olmaz üzere geldiği bitki familyasının besin değerlerinin neredeyse tamamını içerir. Harika bir lif, A, C ve K vitamini kaynağıdır. Ayrıca folat, kalsiyum, demir, magnezyum, fosfor, potasyum ve manganda içerir. Sağlığa başlıca faydaları şunlardır:

  • Vücutta Detoks Etkisi Gösterir.
  • Kemik Sağlığını Artırır.
  • Bağışıklık Sistemini Güçlendirir.
  • Kanseri Önler.
  • Sağlıklı Bebek Gelişimine Yardım Eder.
  • Zayıflamaya Yardım Eder.

Roka ayrıca yüksek seviyede protein, tiamin, riboflavin, B6 vitamini, çinko, bakır ve iyi kolesterol seviyesini yükseltip kötü kolesterolü düşüren pantotenik asit (B5 vitamini) içerir. Flavonoid içeriği kolesterolün damarlara yapışmasını önler, tansiyonu düşürür, iltihaplanmayı azaltır ve kan damarlarının fonksiyonlarını iyileştirir.


Roka Besin Değerleri / 100 Gram Porsiyon - Çiğ

 Miktar% Günlük İhtiyaç
Kalori25
Yağdan Gelen Kalori6
Toplam Yağ1 g%1
Doymuş Yağ0 g%0
Trans Yağ
Kolesterol0 mg%0
Sodyum27 mg%1
Toplam Karbonhidrat4 g%1
Diyet Lifi2 g%6
Şeker2 g
Protein3 g
A Vitamini%47
C Vitamini%25
Kalsiyum%16
Demir%8

*Bu değerleri 2000 kalorilik bir günlük diyet için geçerlidir. Kalori ihtiyacınız yaşam stilinize göre daha az veya daha fazla olabilir.

Roka Hızlı Servis Önerileri

  • Salata: Taze roka, lahana, kırmızı hindiba ve maydanozun bir kasede karıştırın. Zeytin yağı, tuz, biber ve biraz limon suyu ekleyin. Eğer isterseniz kendi salatanızı yapmak için diğer sebzelerden, meyvelerden ve bazı kuruyemişlerden de ekleyebilirsiniz.
  • Peynirli Salata: Taze ve kuru rokayı ince peynir dilimleriyle bir kasede karıştırın. Dilimlenmiş soğan, limon suyu, tuz ve biber ekleyin.
  • Makarna: Roka ve limon suyunu bir kasede karıştırın. Üzerine tuz ve biber ekleyin. Makarnayı pişirin ve süzün ve içine roka karışımınızı, zeytin yağı ve peynirle beraber ekleyin.

Roka Üzerine Yapılan Bilimsel Araştırmalar

Rokanın doğal faydalarını araştıran bir araştırmacı takımı (1) sebzenin mide-bağırsak ülserlerini tedavi etmeye fayda sağladığını bulmuşlardır. Diğer çalışmalar mide ülserine ve sedef hastalığına karşı rahatlama verdiğinini ve cilt, dil ve ağız kanserlerinden koruduğunu belirtmişlerdir. Roka yeşil yapraklı sebzelerden biridir ve ağır metallerin metabolizmada sebep olduğu zehirlenme etkilerine karşı vücudu temizleme özelliğine sahiptir, özellikle karaciğer metabolizmasına yardım etmektedir. (2)  Ayrıca böcek ve bitki zehirlerini vücuttan uzaklaştırma özelliğine sahiptir.

Roka Hakkında İlginç Bilgiler

Antik Roma’dan elde edilen yazıtlara göre roka milattan sonraki ilk yüzyıl boyunca güçlü afrodizyak etileri sebebiyle kullanılmıştır. Hindiba, dereotu, marul ve lavanta ile karıştırılarak rokadan özel bir afrodizyak ilaç yapılırmış.

Kaynaklar ve Referanslar